İzmir Nargile

NARGİLE'NİN TARİHİ

Nargilenin Tarihi

Nargile, tütün tarihinin üzerine kurulu bir tarihe sahiptir. Maya ve Astek uygarlıklarına kadar geçmişi olan tütün başlangıçta ayinlerde ve tedavi edici amaçlarla kullanılmıştır. Tütünün tarihsel ismi olan tabacco, yerlilerin tütün içtikleri saz borusunun ismidir. Vespuci, Macellan gibi Amerika’ya tekrardan giden Avrupalı gemicilerle 15.yy.’da tütün Avrupa Kıtasına getirilmiştir. O dönem Portekiz’de bulunan Fransız elçisi Jean Nicot’un bu bitkiye gösterdiği ilgiye izafeten tütün bitkisine nikotin ismi verilmiştir. Avrupa üretiminin başlangıcından sonra Macellan ,tütünü Hindistan, Japonya ve Çin gibi Doğu ülkelerine götürmüştür. Böylece tütün,bütün dünya kıtasına dağılmaya başlamış ve Üretimine hız verilmiştir. 18.yy.’ın başında kıyılmış tütünün cigar şeklinde tütün yaprağına sarılarak içilmesiyle dünya tarihi sigarayla tanışmıştır.

      Anadolu tütünle 16.yy’da Avrupalı tacirlerin deniz yoluyla tütünü getirmesiyle tanışmıştır. Osmanlı İmparatorluğunda 1633 yılına kadar tütünle ilgili herhangi bir yasaklama olmamış sadece ithalattan belirli bir gümrük vergisi alınmıştır. Tütün imalatının yoğun olduğu Cibali de izmarit yüzünden çıkan yangından sonra 4.Murat ağır cezalar getirmiş, 1646 yılında 4.Sultan Mehmet  zamanına kadar da devam etmiştir. Tütün içme yasağı nedeniyle enfiye kullanımı artmış ve ne ilginçtir ki nargile içimi bu dönemde gelişme göstermiştir.

      Buradan da anlaşılacağı gibi her ne kadar nargile kültürü, Arap Yarımadasında yaygın olsada ( tütünle Arap toplumunun daha önce tanışmasından dolayı )Osmanlı 16.yy’ın başlarında hemen hemen tütünle beraber nargileyle tanışmıştır. Nargile tütünden farklı olarak Avrupa yoluyla değil, İpek ve Baharat yolları ile Osmanlı’ya getirilmiştir. Doğu kültürünün öemli bir parçası olan nargile ismini, Farsçada “hindistancevizi”anlamına gelen “nargil” kelimesinden almştır. İlk olarak Hindistan’da ortaya çıkmış, hindistancevizinin içi boşaltıldıktan sonra bir kamış sokularak yapılan ilk nargile hintkeneviri tüketimine yeni bir boyut katmıştır. Hindistan cevizi ise zamanla yerini kabağa bırakmıştır. Gün geçtikçe yaygınlaşmasının ardından da porselen ve bronz gövdeli nargileler çıkmış, bunları çini, gümüş ve cam gövdeli nargileler izlemiştir. O dönemki kahve kültürünün nargileyle tanışması, insanların siyasi ve dini sohbetleri yaptıkları yerlerde tütün içiminin yasaklanmasından dolayı olmuştur. Keza bu süreçten sonra nargile toplumun sohbet alanlarını bir nevi kahvehanelere çekmiştir. Hoş görmeliyizki ,nargilenin de bir nevi sosyolojik etkileşimi söz konusudur.

      Günümüz koşullarında nargile tüketimi tütünün aromalandırılması sonucu 40 ve üstü içim erbaplarından 18 ve üstü yaş gruplarına kadar indirgenmiştir. Bu 21.yy.’da dünya geçliginin nargilye olan ilgisini arttırmıştır. Aromalandırılmış tütün sayesinde nargile genç kuşağın gözdesi haline gelmiştir. Bir nevi 16.yy’da başlayan nargilenin doğduğu kahvehane kültürü 21.yy’da cafe kültürüne dönüşmüştür.

Nargilenin Gelişimi